Kötü yanıt verenler – bir çözüm görülebilecek mi?
17 Şubat 2012
Modern üreme tıbbının önemli bir noktası, yumurtalıkların hormonlarla uyarılmasıdır.
İlk hamilelikler, her bir yumurtanın doğal döngü içinde gelişerek en uygun zamanda alınmasıyla elde IVF edildi. Ancak bu, IVF modern yönteme kıyasla çeşitli önemli dezavantajlara sahipti. Bir yandan sadece bir yumurta ile hesaplanabiliyordu; öte yandan kadın vücudunun hormonal süreçlerinden tamamen bağımlı olmak gerekiyordu, bu da 7 günlük ve 24 saatlik sürekli kullanılabilirlik gerektiriyordu.
Son yıllarda üreme tıbbındaki önemli gelişmelerlere rağmen, bazı kadınlar farklı yöntemler ve ek tedbirlerden yararlanamıyor ya da çok az yararlanabiliyor çünkü yumurtalıkları kullanılan yöntemlere tam olarak yanıt vermiyor.
Araştırma kaynağına bağlı olarak, bu tür „düşük yanıt verenler“den 9-24% kadının olabileceği varsayılabilir. Farklı tedavi yaklaşımlarının etkinliğini karşılaştırmak açısından ise, „düşük yanıt verenler“ teriminin uzman çevrelerde çok farklı bir şekilde kullanılması pek de yardımcı olmuyor. Örneğin, kullanımda yaklaşık 40 farklı tanımlama mevcut! Bu durum bile, farklı çalışma gruplarının sonuçlarını birbirleriyle karşılaştırmayı zorlaştırıyor.
Kriterlere örnek olarak aşağıdakiler sayılabilir: az sayıda antral folikül, yüksek FSH, az sayıda folikül, az sayıda elde edilen yumurta hücresi, ovulasyon gününde düşük E2 değeri, yüksek gonadotropin dozu.
Bu „grup“daki kadınların tedavisi için kullanılan tedavi yöntemleri arasında şunlar yer alır:
- Gonadotropin dozunun artırılması
- Uzun stimülasyon süresi
- Kullanılan hormonların (FSH-LH) bileşimindeki değişiklikler
- Belirtilen „flare-up“ protokolleri
- LH'nin pre-cyklus uygulamasının kullanımı
- Tedavi döngüsü sırasında veya öncesinde çeşitli yardımcı maddeler (Koenzim Q10, L-Arginin, Dexamethasone, Aspirin, Androgenler, „Pil“ gibi ilaçlar)
Bu aşamada belirtilen önlemler „yoksul yanıt verenler“in durumunu pek de veya hiç de iyileştiremedi.
Şu anda „umut verici adaylar“ arasında yer alanlar şunlardır:
- Büyüme hormonu kullanımı
- Androjenik ajanların (testosteron jeli, DHEA) kullanımı
Ancak bunların muhtemel etkinliği daha geniş kapsamlı çalışmaların sonuçları doğrultusunda kanıtlanması gerekiyor.
Sonuç olarak, bir veya daha fazla hormonal stimülasyonun istenen sonucu vermemiş olması, doğal döngü (Natural Cycle IVF) veya modifiye edilmiş doğal döngü (m-NC) yoluyla IVF da hamilelik elde edilebileceğini göstermektedir. Ancak hem tedavi merkezinin hem de hastanın elbette daha düşük başarı oranını kabul etmeye hazır olması gerekir. Her ne kadar burada sadece tek bir yumurtanın elde edilmesi ve döllenmesi söz konusuyken olsa da, unutulmamalıdır ki bu sadece tek bir yumurtanın elde edilmesi ve döllenmesiyle ilgilidir.
Kaynaklar:
R. Frydman, Yoksul Yanıtlayanlar: hâlâ bir sorun;
N. Polyzos, P. Devroey, Ovarian poor responderların tedavisi için randomize çalışmalara ilişkin sistematik bir inceleme;
R. Fanchin: Androjenler ve kötü yanıt verenler, Fertility Sterility Vol. 96, No.5, Kasım 2011